Organizacje partnerskie:
Partner organisation logos
Program finansowany dotacją edukacyjną od firmy RB Pharmaceuticals Ltd, spółka zależna Indivior PLC

Rozmowa motywacyjna


Rozmowa motywacyjna jest rodzajem doradztwa pomagającym pacjentom nabrać motywacji poprzez wyznaczanie celów, tworzenie planów i wprowadzanie zmian w zachowaniu. Od 2005 r. w programie KISS ("Samodzielne ograniczenie zażywania substancji uzależniających" – [Kompetenz im Selbstbestimmten Substanzkonsum]) technika ta jest stosowana w Niemczech, Austrii i Szwajcarii. W ramach programu KISS specjaliści ds. uzależnień wspierają osoby starające się całkowicie zerwać z nałogiem w ograniczaniu ilości zażywanych substancji legalnych bądź nielegalnych. Podczas 12 tygodniowych sesji indywidualnych lub grupowych poruszane są takie kwestie, jak prowadzenie dziennika uzależnienia, wyznaczanie cotygodniowych celów oraz identyfikacja i radzenie sobie z sytuacjami wysokiego ryzyka. Badani wskazują, że program KISS pomaga osobom uzależnionym z powodzeniem ograniczyć ilość zażywanych substancji uzależniających oraz poprawić jakość życia. Podobne programy mogą działać również w Twoim regionie. Jeśli interesuje Cię ten rodzaj pomocy, omów to ze swoim lekarzem.

Terapia kognitywno-behawioralna


Terapia kognitywno-behawioralna (TKB) skupia się na identyfikacji indywidualnych bodźców prowadzących do zażywania narkotyków oraz nauce ich unikania. Wyposaża również pacjenta w umiejętności rozwiązywania problemów pomocne w odwyku. Badania wykazały, że TKB pomaga uzależnionym ograniczyć ilość zażywanych substancji uzależniających lub nawet osiągnąć całkowitą abstynencję. Jeśli interesuje Cię udział w TKB, omów to ze swoim lekarzem.

Często zadawane pytania

Man with questions about heroin dependence
A. Moje Leczenie Mój Wybór jest programem współpracy pomiędzy wieloma europejskimi grupami wsparcia, którego celem jest dostarczanie rzetelnych informacji na temat problemu uzależnienia od opioidów. Naszym celem jest umożliwienie Ci podjęcia najodpowiedniejszej decyzji – dla Ciebie. Program Moje Leczenie Mój Wybór został opracowany przez PCM Scientific (przedsiębiorstwo edukacji medycznej) we współpracy z grupami wsparcia. Program jest wpierany dotacją edukacyjną firmy RB Pharmaceuticals Ltd, spółka zależna Indivior PLC, która zweryfikowała naukową dokładność treści programowych.
A. Najlepiej porozmawiaj ze swoim lekarzem. Ale zanim to zrobisz, dobrym pomysłem może być zapoznanie się z dostępnymi opcjami oraz zastanowienie się, które z nich mogą Ci bardziej odpowiadać i dlaczego. Pozwoli Ci to odbyć szczerą i świadomą rozmowę z lekarzem i wyraźnie przedstawić swoje potrzeby i wątpliwości. Może to być pierwszy krok na drodze do wyleczenia i odzyskania kontroli nad własnym przeznaczeniem. Aby dowiedzieć się więcej, przejdź do strony Metody leczenia. Pamiętaj jednak, aby uważnie i z szacunkiem wysłuchać również opinii lekarza – może znać powody, dla których zastosowanie wybranej przez Ciebie metody leczenia nie jest obecnie możliwe. W razie różnicy zdań wspólnie wypracujcie odpowiedni kompromis. Jeśli nie rozumiesz, dlaczego lekarz proponuje inne rozwiązanie, poproś o wyjaśnienie wszystkich przyczyn. Szczera rozmowa z lekarzem jest ważnym elementem na drodze do sukcesu.
A. Dostępnych jest kilka opcji, z którymi można się zapoznać w sekcji dotyczącej leczenie niefarmakologiczne. Całkowita abstynencja może być dużym wyzwaniem, wymagającym znacznej siły woli i wsparcia. Jeśli któraś z metod leczenia wydaje Ci się odpowiednia, pamiętaj, aby omówić ją ze swoim lekarzem, który może udzielić cennych rad związanych z leczeniem. Twój lekarz może się z Tobą nie zgodzić i znać powody, dla których inna metoda leczenia mogłaby okazać się lepsza. Szczera rozmowa i wzajemne zrozumienie swoich pobudek jest istotnym warunkiem wybrania metody leczenia odpowiedniej dla Ciebie.
A. Wiele osób korzysta z metod leczenia niefarmakologicznego, aby uwolnić się od uzależnienia. Częste uczestnictwo w spotkaniach grup wzajemnego wsparcia przez dłuższy czas może pomóc Ci osiągnąć Twoje cele, choć niektóre osoby mogą mieć problem z pozostaniem w programach na tyle długo, aby odnieść z nich pełną korzyść. W różnych programach mogą jednak obowiązywać określone zasady, które nie wszystkim odpowiadają, dlatego też w celu zwiększenia szans na sukces należy przeprowadzić dokładne rozpoznanie i wybrać odpowiedni rodzaj programu, czy to 12-stopniowy, czy oparty na umiejętnościach.
A. Aby terapia w grupach wzajemnego wsparcia przyniosła oczekiwane rezultaty, konieczne jest długoterminowe i regularne uczestnictwo. Rekomendowany czas udziału w terapii jest jednak różny w różnych grupach. Programy 12-stopniowe opierają się zwykle o założenie, że uczestnictwo w spotkaniach jest ciągłym procesem i nie należy z niego rezygnować. Natomiast w programach opartych na umiejętnościach zaleca się uczestnictwo przez kilka miesięcy lub lat, lecz nie oczekuje się uczestnictwa w nieskończoność.
A. Nie istnieje idealny czas trwania terapii podtrzymującej, a to, co wydaje się idealne teraz, może ulec zmianie po rozpoczęciu terapii. Niektórzy pacjenci lubią wyznaczać sobie cele i tworzyć plany, aby nie czuć, że "utknęli" w terapii podtrzymującej, lecz udaje im się coś osiągnąć.

Możesz np. traktować okres terapii podtrzymującej jako szansę na poprawę w innych dziedzinach życia bez konieczności martwienia się o problem uzależnienia. Dzięki temu później znacznie łatwiej będzie Ci zakończyć leczenie i trzymać się z dala od narkotyków, jeśli Twoje postępy w innych dziedzinach życia będą dla Ciebie źródłem zadowolenia. Możesz wyznaczać sobie cele związane z tymi dziedzinami życia i pracować w kierunku ich zrealizowania – początkowo skupiając się na nie więcej niż jednym lub dwóch celach jednocześnie. Omów swoje cele z lekarzem i zapisuj je, aby w razie potrzeby móc je przeglądać (niektórzy prowadzą dziennik lub pamiętnik) lub zasięgnąć porady.
A. W przypadku pobytu w ośrodku rehabilitacyjnym praca nie jest możliwa. Jeśli obecnie pracujesz, konieczny może być urlop. Jeśli jednak obecnie pracujesz, być może rehabilitacja nie jest najodpowiedniejszym rozwiązaniem dla Ciebie. Kliknij tutaj , aby dowiedzieć się więcej o innych metodach leczenia.

Choć możesz chcieć wziąć urlop na czas detoksykacji, nie ma powodu, dla którego nie można pracować podczas farmakologicznej terapii podtrzymującej z użyciem opioidów lub antagonistów opioidów. Wybierając metodę leczenia musisz wziąć pod uwagę swoje życie zawodowe. Codzienne przyjmowanie leków może sprawiać pewne trudności. Niektóre typy leczenia zapewniają pod tym względem większą swobodę i możliwość przyjmowania leków rzadziej niż raz dziennie w perspektywie krótkoterminowej oraz zabieranie leków do domu w perspektywie długoterminowej. W przeciwnym wypadku konieczne jest wpasowanie codziennych wizyt w punkcie dawkowania w plan dnia – czy to poprzez zmianę godzin pracy, czy też znalezienie sposobu na przyjmowanie leku poza godzinami pracy.
A. Wymóg wyższej dawki leku opioidowego może oznaczać wiele rzeczy, w tym silniejsze uzależnienie. Istnieje jednak mnóstwo czynników wpływających na dobór dawki odpowiedniej dla danego pacjenta. W pewnych przypadkach organizm może np. zbyt szybko rozkładać leki. Aby osiągnąć najlepsze wyniki leczenia, należy wtedy zwiększyć dawkę, zapewniając organizmowi wystarczającą ilość leku. Jeśli pacjent przyjmuje inne leki, one również mogą przyspieszać proces wydalania leku stosowanego w terapii podtrzymującej, co również wymaga zwiększenia dawki. To tylko niektóre z przykładów, a lista wszystkich możliwych powodów jest bardzo długa. Należy przede wszystkim pamiętać o tym, że dawka musi odpowiednia dla Ciebie. Przed przyjęciem kolejnej dawki nie powinien być odczuwalny zbytni głód narkotykowy lub objawy odstawienne. Jeśli jednak występują, porusz ten temat ze swoim lekarzem.
A. Skutki dodatkowego zażywania heroiny/opioidów mogą być różne w zależności od wybranej metody leczenia. W przypadku terapii podtrzymującej mogą być odczuwalne niektóre efekty przyjmowania opioidów. Ich nasilenie zależy od tego, czy przyjmowana jest zalecana dawka leku terapeutycznego. Wystarczająca dawka powinna zablokować większość efektów zażywania dodatkowych substancji. Dodatkowe zażywanie kolejnego opioidu zwiększa jednak ryzyko potencjalnego przedawkowania ze skutkiem śmiertelnym. W przypadku przyjmowania antagonisty receptorów opioidowych (naltreksonu), zależnie od dawki, efekty zażywania opioidów nie będą odczuwalne. Próba przezwyciężenia blokady wywoływanej przez antagonistę receptorów opioidowych może jednak prowadzić do śmierci.
A. Wszystkie opioidy mają pewne działania niepożądane, zwykle zbliżone dla poszczególnych metod leczenia. Szczegółowe listy działań niepożądanych wszystkich leków stosowanych w terapii podtrzymującej można znaleźć w sekcji dotyczącej terapii podtrzymującej.
A. Benzodiazepiny są lekami uspokajającymi, takimi jak diazepam lub alprazolam, stosowanymi w leczeniu stanów lękowych i bezsenności. Są potencjalnie zabójcze w połączeniu z opioidami i nie powinny być nigdy zażywane bez zasięgnięcia porady lekarza. Połączenie benzodiazepin z opioidami jest najczęstszą przyczyną zgonu w przypadkach śmierci związanych z zażywaniem narkotyków. Jeśli jesteś uzależniony/uzależniona od benzodiazepin i nie potrafisz przestać ich zażywać, musisz powiedzieć o tym swojemu lekarzowi – w wyjątkowych okolicznościach może on przepisać bezpieczniejsze dawki benzodiazepin o długotrwałym działaniu, aby ustabilizować nałóg. Następnie podjęte zostanie leczenie uzależnienia od benzodiazepin.

Czasem w trakcie terapii podtrzymującej lekarze mogą przepisać Ci niewielkie dawki benzodiazepin z innych przyczyn. Upewnij się, że Twój lekarz wie, że poddajesz się leczeniu farmakologicznemu z użyciem opioidu.

A. Spożywanie alkoholu w czasie terapii podtrzymującej z użyciem opioidu jest niewskazane. Całkowite unikanie alkoholu może być jednak dla niektórych trudne. W przypadku spożywania alkoholu należy pamiętać o zachowaniu umiaru.
A. Tak. Bardzo ważne jest, aby nie zaniedbywać leczenia zakażenia wirusem zapalenia wątroby typu C. Nieleczone zakażenie może mieć bardzo poważne konsekwencje. Musisz pamiętać, że działania niepożądane niektórych leków stosowanych w leczeniu zakażenia wirusem zapalenia wątroby typu C mogą obejmować depresję, a interakcje z lekiem stosowanym w terapii podtrzymującej mogą przypominać objawy odstawienne. Wszystkie z nich można złagodzić z pomocą lekarza. Niektóre leki opioidowe stosowane w terapii podtrzymującej wykazują mniejsze prawdopodobieństwo interakcji z lekami stosowanymi w leczeniu zakażenia wirusem zapalenia wątroby typu C, mogą więc zostać zalecone przez Twojego lekarza.
A. Tak. Bardzo ważne jest, aby nie zaniedbywać leczenia zakażenia wirusem HIV. Nieleczone zakażenie wirusem HIV może osłabić Twój układ immunologiczny i otworzyć drogę dla wielu innych infekcji. Choć dostępne są różne leki anty-HIV, niektóre z nich mogą wchodzić w interakcje z lekiem stosowanym w terapii podtrzymującej lub na odwrót. Np. metadon wchodzi w interakcje z wysoce aktywnymi lekami antyretrowirusowymi (HAART) i może wymagać dostosowania dawki. Interakcje te można złagodzić z pomocą lekarza. Niektóre leki opioidowe stosowane w terapii podtrzymującej wykazują mniejsze prawdopodobieństwo interakcji z lekami stosowanymi w leczeniu zakażenia wirusem HIV, mogą więc zostać zalecone przez Twojego lekarza.
A. Odstawienie leku stosowanego w terapii podtrzymującej to poważna decyzja, którą należy wpierw omówić z lekarzem lub doradcą. Jeśli jednak czujesz, że nadszedł odpowiedni czas, nastąpi stopniowe zmniejszanie dawki z krótkimi okresami stabilizacji po każdorazowym zmniejszeniu. Najważniejsze to się nie spieszyć i pamiętać, że zawsze można zmienić zdanie. Lepiej ponownie ustabilizować dawkę na poprzednim poziomie terapeutycznym niż powrócić do nałogu. Przerywanie terapii może również przebiegać różnie w zależności od stosowanego leku, ponieważ niektóre leki łatwiej odstawić niż inne.
A. Tak, zwykle zmiana wybranej metody leczenia jest możliwa, choć niektóre zmiany mogą być trudniejsze i wymagać więcej czasu. Zastąpienie buprenorfiny metadonem jest zwykle możliwe, podczas gdy zastąpienie metadonu buprenorfiną może być trudniejsze ze względu na różne właściwości obu leków. Zastąpienie buprenorfiny buprenorfiną/naloksonem i odwrotnie nie stanowi problemu. Dlatego też pacjenci, którzy w celu pozostawienia sobie możliwości wyboru zdecydowali się na leczenie farmakologiczne, mogą uznać, że buprenorfina jest najkorzystniejszą opcją na początek, ponieważ daje większą swobodę w przypadku konieczności zmiany. Jeśli chcesz zmienić wybraną metodę leczenia, zasięgnij porady swojego lekarza.
A. Dla kobiet w ciąży zwykle bezpieczniejsza jest kontynuacja lub rozpoczęcie leczenia niż ryzyko związane z próbą zachowania abstynencji. Dodatkowa opieka lekarska w czasie ciąży również powinna zostać uznana za zaletę. W przypadku zajścia w ciążę podczas przyjmowania leków pomagających walczyć z uzależnieniem od opioidów należy zawsze zasięgnąć porady lekarza.

Obecnie w przypadku kobiet w ciąży zalecaną metodą leczenia jest przyjmowanie metadonu, choć możliwa jest również kontynuacji terapii buprenorfiną. Odradza się przyjmowanie w okresie ciąży buprenorfiny/naloksonu, ponieważ wpływ naloksonu na płód nie jest znany. Dane dotyczące buprenorfiny na ciążę są ograniczone, ponieważ nie przeprowadzono wielu badań dotyczących tego zagadnienia. Zanotowano jednak tysiące urodzeń wśród kobiet leczonych w okresie ciąży buprenorfiną i nie odnotowano poważnych efektów ubocznych.

Stosowanie dowolnych opioidów w okresie ciąży często prowadzi do wytworzenia u noworodków uzależnienia od opioidów. Wkrótce po narodzinach noworodki przejawiają objawy znane jako zespół odstawienny u noworodków. Zespół odstawienny można leczyć w szpitalu, a w ciągu kilku tygodni dziecko powinno być na tyle zdrowe, aby było możliwe zabranie go do domu.
A. Terapia podtrzymująca może pomóc Ci zapanować nad głodem narkotykowym i objawami odstawiennymi, lecz same leki nie wprowadzą zmian prowadzących do życia wolnego od narkotyków. Wiele osób uzależnionych od heroiny/opioidów w życiu codziennym boryka się z problemami i wyzwaniami, a wynikający z tego stres może być bodźcem do pojawienia się głodu narkotykowego, powrotu do nałogu i dalszego uzależnienia. Wsparcie psychosocjalneeg rozmowy motywacyjne lub terapia kognitywno-behawioralna oraz doradztwo pomagają rozwiązać te problemy i wprowadzić odpowiednie zmiany w życiu. Badania dowodzą, że połączenie wsparcia psychosocjalnego ze stosowaniem leków prowadzi do zmniejszenia ilości zażywanych substancji uzależniających i ułatwia ukończenie leczenia w porównaniu z terapią opartą wyłącznie na lekach. Pomocne jest również wsparcie przyjaciół i rodziny.
A. Ponieważ występują pewne predyspozycje do uzależnień, istnieje szansa, że już zawsze będziesz musiał/musiała ostrożnie podchodzić do substancji uzależniających i wystrzegać się bodźców mogących prowadzić do zażywania narkotyków. Nie ma jednak powodów zakładać, że już na zawsze pozostaniesz uzależniony/uzależniona od heroiny/opioidów. Najważniejsze to zdać sobie sprawę z tego, że być może czeka Cię długa walka, oraz że być może osiągnięcie zamierzonego celu i kontroli nad własnym życiem będzie wymagało kilkukrotnego rozpoczęcia leczenia. Im więcej będziesz sobie w stanie wybaczyć, tym bardziej realistyczne będą Twoje oczekiwania związane z leczeniem. Tym łatwiej będzie Ci skupić się na celu i nie dać się przytłoczyć przeszkodom na drodze do jego osiągnięcia. A na pewno takie przeszkody napotkasz. Zbyt surowe podejście do własnych potknięć i pomyłek jest początkiem błędnego koła – złe samopoczucie sprawi, że chęć zażycia narkotyku będzie jeszcze większa.
A. Leki oparte na buprenorfinie działają przez 48–72 godzin, zależnie od dawki. Aby korzystne efekty leczenia były odczuwalne przez okres dwóch dni, konieczne jest podwojenie dawki leku, tak samo, jak wlanie do baku podwójnej ilości paliwa umożliwia pokonanie dwa razy większej odległości. Lecz podobnie jak bak ma ograniczoną pojemność, tak i Twój organizm nie może przyjąć więcej niż maksymalną zalecaną dawkę buprenorfiny. Metadon natomiast nie może być przyjmowany rzadziej niż raz dziennie, ponieważ bezpieczna dawka tego leku nie pozostaje w organizmie wystarczająco długo, aby zapewnić mu dłuższe działanie. Więcej informacji na temat bardziej elastycznych metod leczenia można znaleźć w dziale Metody leczenia.
A. Nie zaobserwowano związku pomiędzy przyjmowaniem metadonu a objawami wymuszonego odstawienia. Wymuszone odstawienie ma zwykle miejsce wyłącznie, jeśli pierwsza dawka buprenorfiny lub buprenorfiny/naloksonu zostaje przyjęta, gdy nie wystąpiły jeszcze objawy odstawienne. Jest to spowodowane tym, że heroina/opioidy obecne w organizmie zostają nagle zastąpione buprenorfiną. Aby uniknąć objawów wymuszonego odstawienia upewnij się, że przyjmujesz pierwszą dawkę, gdy odczuwasz już słabe lub umiarkowane objawy odstawienne.

W przypadku wystąpienia wymuszonego odstawienia nasilone objawy odstawienne mogą wystąpić 20–40 minut od przyjęcia pierwszej dawki buprenorfiny i mogą utrzymywać się przez kilka godzin. Twój lekarz może przepisać Ci leki pozwalające złagodzić objawy. Przyjęcie kolejnej dawki zgodnie z harmonogramem nie powinno wywołać objawów wymuszonego odstawienia, ponieważ opioidy uprzednio obecne w organizmie zostaną do tego czasu usunięte.

Jeśli przed przyjęciem pierwszej dawki leku były już odczuwalne objawy odstawienne, które następnie uległy stopniowemu nasileniu, to najprawdopodobniej nie masz do czynienia z odstawieniem wymuszonym. Możliwe, że przyjęta dawka buprenorfiny była niewystarczająca lub tabletki nie rozpuściły się całkowicie pod językiem. Należy przyjąć kolejną dawkę i zasięgnąć porady lekarza.